Nthenda ya m’mafupa ya pa phewa njakumanyikwa comene ndipo kanandi yikupangiska ŵanthu kuŵa ŵakugongowa ndipo yikukhwaska ŵanthu mamiliyoni ghanandi pa caru cose. Kumanyikwa na kutupa, kupweteka, na kukhoma mu chiŵaro cha mapewa, kungananga chomene umoyo wa munthu na kuchepeska ntchito za zuŵa na zuŵa. Pakuŵa munthu uyo wakupeleka tepi ya pa mapewa, kanandi ŵakunifumba usange tepi ya pa mapewa yingagwiliskirika nchito kuti vimanyikwiro vya matenda gha pa mapewa vileke kuŵapo. Mu blog iyi, nizamudumbiskana mwakukwana mu fumbo ili, kufufuza ukaboni wa sayansi uwo uli kuseri kwa kugwiriskira ncito tepi ya pa mapewa pa matenda gha pa mapewa na kupereka umanyi pa uwemi uwo ungaŵapo.
Kupulikiska Matenda gha Mapewa
Pambere tindadumbiskane za mulimo wa tepi ya pa mapewa, nchakuzirwa kumanya ivyo vikupangiska kuti munthu waŵe na suzgo la mapewa ndiposo umo wakukulira. Arthritis ni lizgu ilo likuyowoya za kutupa kwa viwangwa. Para munthu wali na nthenda ya mapewa, chifuŵa icho chikukhozga viwangwa ivyo vili mu chiŵaro cha mapewa chikwamba kuvunda, ndipo ivi vikupangiska kuti viwangwa-pa-viwangwa vikhwaskane, viŵe vyakupweteka, na kukhoma. Pali mitundu yinandi ya matenda gha mapewa, kusazgapo matenda gha mafupa, matenda gha rheumatoid, na matenda gha panyuma pa-mafupa.
Osteoarthritis ndiyo yikupangiska chomene matenda gha mapewa ndipo kanandi yikukhwaskana na uchekuru na kuvunda pa viŵaro. Kweni matenda gha rheumatoid arthritis ni suzgo ilo chitetezo cha thupi chikuwukira viŵaro mwambura kwenelera, ndipo ivi vikupangiska kuti viŵaro vitupikane na kunangika. Post-traumatic arthritis yingaŵapo para munthu wapwetekeka pa phewa, nga nkhuphyoka panji kusunkhunyika.
Mo Tepi ya Pa Mapeŵa Yigwiliya Ntchitu
Tepi ya pa mapewa, iyo yikuchemekaso kuti kinesiology tape, ni tepi yakusinthasintha, yakukhora iyo yikuŵikika pa khungu pa malo agho ghakhwaskika. Iwo ŵakupangika kuti ŵayezgere umo khungu na viŵaro ivyo vili pasi pa khungu vikuŵira, ndipo vikovwira na kukhazikika pa chiŵaro ichi uku vikupangiska kuti viŵaro viŵe vyakukhora. Para munthu wakuŵika makora tepi pa mapewa, wangawovwira kuti waleke kupwetekeka, kutupa, na kutupa, kweniso kuti minofu yigwirenge ntchito makora ndiposo kuti viŵaro viŵe vyakwenelera.
Pali nthowa zinandi izo tepi ya pa mapewa yingawovwilira kuti vimanyikwiro vya matenda gha pa mapewa vileke kuŵapo. Chakwamba, chingawovwira kuti chiŵaro chiŵe na makina, ndipo chingawovwira kuti malo agho ghakhwaskika ghaleke kusuzgika maghanoghano na kupwetekeka. Ivi vingawovwira kuti munthu waleke kupwetekeka na kuti viŵaro viŵe makora. Chachiŵiri, tepi ya pa mapewa yingapangiska kuti viŵaro ivyo vikupulikira vinthu ivyo vili mu khungu viŵe na nkhongono, ndipo ivi vingawovwira kuti vimanyikwiro vyakuŵinya ivyo vikutumizgika ku wongo vichepeskeke. Ici cikumanyikwa kuti fundo yakuti gate control theory of pain, iyo yikulongora kuti vinthu ivyo vikupweteka yayi vingakanizga kuthandazgika kwa vimanyikwiro vyakuŵinya. Paumaliro, tepi ya pa mapewa yingawovwira kuti ndopa ziyenderenge makora ndiposo kuti ndopa zifumemo mu malo agho ghakhwaskika, ndipo ivi vingawovwira kuti kutupa na kutupa kuleke kuŵapo.
Ukaboni wa Sayansi wa Kugwiliskira Ntchito Tepi ya Mapewa pa Mapewa gha Arthritis
Nangauli pali kafukufuku wa sayansi wakucepa comene wakukhwaskana na kugwiliskira nchito tepi ya pa mapewa pa nthenda ya mapewa, kweni pali ukaboni unyake wakulongora kuti ungaŵa wakunozga. Kafukufuku munyake wakafumba umo tepi ya kinesiology yikugwiriskikira nchito pa mitundu yinyake ya matenda gha m’mafupa, nga ni matenda gha m’mafupa gha pa bondo, ndipo ŵasanga kuti yingawovwira kuti munthu waleke kupulika vyakuŵinya, waŵe na umoyo uwemi, ndiposo waŵe na umoyo uwemi.
Mwachiyelezgero, kuwoneseska kwa ndondomeko na kusanda kwa meta- kwa mayesero ghakulongozgeka mwamwaŵi agho ghakasindikizgika mu Journal of Physical Therapy Science kukalongora kuti tepi ya kinesiology yikaŵa yakunozga pakuchepeska vyakuŵinya na kunozga ntchito ku ŵalwari awo ŵakaŵa na nthenda ya bondo. Kafukufuku munyake uyo wakalembeka mu nyuzipepara ya International Journal of Sports Physical Therapy wakalongora kuti tepi ya kinesiology yikaŵa yakunozga comene pakucepeska vyakuŵinya na kupangiska kuti mapewa ghaŵe ghawemi ku ŵalwari awo ŵakaŵa na suzgo la rotator cuff tendinopathy, ilo kanandi likukhwaskana na nthenda ya mapewa.
Nangauli masambiro agha ghakupereka ukaboni unyake wakuti tepi ya mapewa yingaŵa yakunozga pa matenda gha mapewa, kweni kafukufuku wakusazgikira wakukhumbikwa kuti wakhozgere kuti yikovwira chomene pa matenda gha mapewa. Nchakuzirwaso kumanya kuti tepi ya pa mapewa yikwenera yayi kugwiliskirika nchito m’malo mwa wovwiri wa munkhwala, kweni yikwenera kugwiliskirika nchito nga ni munkhwala wakuwovwira kuti munthu waleke kuŵa na vimanyikwiro vya nthenda ya m’mafupa.
Mo Mungagwiriskiya Ntchitu Tepi Yapa Mapewa pa Nthenda ya Mapewa
Usange mukughanaghana vya kugwiliskira nchito tepi ya pa mapewa pa nthenda ya mapewa, nchakuzirwa kuti muyiŵike makora kuti yiŵe yakunozga comene. Apa pali malango ghanyake ghakukhwaskana na umo mungagwiriskira ncito tepi ya pa mapewa:
- Kutozga na kuwuma khungu:Pambere mundaŵikepo tepi, wonani kuti khungu ndakutowa ndiposo ndakuwomira. Ivi viwovwirenge kuti tepi iyi yikolerane makora ndiposo kuti yileke kufumapo.
- Dumurani tepi ku utali wakwenelera:Dulani tepi ku utali wakwenelera na kawonekero ka malo agho ghakhwaskika. Mungakhumbikwira kugwiliskira nchito vingwe vinandi vya tepi kuti mubenekelere mtundu wose wa mapewa.
- Ŵikani tepi na nkhongono zichoko waka:Ŵikani tepi na nkhongono yichoko waka, kwamba pachanya pa phewa na kugwira ntchito nthowa yinu pasi. Woneseskani kuti tepi iyi njakusalala ndiposo kuti palije makwinya.
- Phakani tepi kuti muŵikepo vyakumati:Para tepi yaŵikika, yiphakani mwakuzika kuti yiŵe na vyakumatira. Ivi viwovwirenge kuti tepi iyi yikolerane makora na kukhalilira nyengo yitali.
- Lekani tepi iyi kwa nyengo iyo mwaphalirika:Matepi ghanandi gha pa mapewa ghangalekeka kwa mazuŵa 3-5. Kweni, nchakuzirwa kuti mulondezgenge ivyo ŵakupanga na kuwuskapo tepi usange mukupwetekeka panji mukusuzgika.
Vinyake ivyo mukwenera kughanaghanirapo
Nangauli tepi ya pa mapewa yingaŵa yakovwira chomene pa kupwelelera vimanyikwiro vya matenda gha pa mapewa, kweni nchakuzirwa kukumbuka kuti ni munkhwala yayi. Iwo ŵakwenera kugwiliskira ntchito pamoza na munkhwala unyake, nga nkhuchizga thupi, munkhwala, na kusintha umoyo wawo, kuti ŵawovwirepo pa umoyo uwu makora.
Nchakuzirwaso kusankha tepi ya pa mapewa yapachanya-iyo yikupangika kuti yikolerane na ivyo ŵalwari ŵa nthenda ya m'mafupa ŵakukhumba. Penjani tepi iyo yikupangika na chinthu icho chikupuma, icho chikupangiska kuti munthu waleke kupwetekeka ndiposo iyo yayezgeka kuti yiŵe yakunozga ndiposo yakuvikilirika.
Pa umalilo
Pakumalizgirapo, nangauli pali kafukufuku wakukwana wa sayansi comenecomene wakukhwaskana na kugwiliskira nchito tepi ya pa mapewa pa nthenda ya mapewa, pali ukaboni unyake wakulongora kuti ungaŵa wakunozga. Tepi ya pa mapewa yingawovwira kuti viŵaro viŵe vyakukhozga, yingapangiska kuti viŵaro ivyo vikupangiska kuti munthu waŵe na chizgoŵi cha kupulikiska vinthu viŵe makora, ndiposo yingapangiska kuti ndopa ziyendenge makora ndiposo kuti ndopa zifumemo makora, ndipo vyose ivi vingapangiska kuti munthu waleke kupulika vyakuŵinya, kutupa, na kutupa. Ndipouli, kafukufuku wakusazgikira wakukhumbikwa kuti ŵakhozgere kuti vikovwira chomene pa matenda gha mapewa.
Usange mukughanaghana vya kugwiliskira nchito tepi ya pa mapewa pa nthenda ya mapewa, nchakuzirwa kuti mufumbe dankha dokotala winu panji dokotala uyo wakumanya makora vya umoyo. Ŵangamovwirani kumanya usange tepi ya pa mapewa njakwenelera kwa imwe na kumupani ulongozgi wa umo mungagwiliskira nchito makora.
Pakuŵa wakupeleka matepi gha pa mapewa, nkhujipeleka kupeleka vinthu vyapachanya- ivyo vingawovwira kuti umoyo wa ŵanthu awo ŵali na nthenda ya mapewa uŵe uwemi. Usange mukukhumba kumanya vinandi vyakukhwaskana na vinthu ivyo tikupanga pa mapewa panji mukukhumba kudumbiskana ivyo mukukhumba, chonde khalani ŵakufwatuka ku .lumikizanani nase. Tiŵenge ŵakukondwa kuzgora mafumbo ghose agho mungaŵa nagho na kumuwovwirani kusanga nthowa yiwemi yakumazgira suzgo linu.
Mabuku
- Cho, SM, & Yoon, HJ (2016). Ivyo vikuchitika chifukwa cha kinesiology taping pa vyakuŵinya, ntchito, na umoyo wa ŵalwari awo ŵali na bondo la osteoarthritis: Kuwoneseska kwa ndondomeko na meta - kusanda. Buku la Sayansi ya Kuchizga Kwakuthupi, 28 (1), 249-254.
- Hsu, CH, Wang, CJ, & Lin, CH (2015). Ivyo vikuchitika chifukwa cha kulemba kwa kinesiology pa vyakuŵinya na kugwira ntchito kwa mapewa ku ŵalwari awo ŵali na tendinopathy ya rotator cuff: Kuyezgeka kwakulongozgeka mwamwaŵi. Buku la Pachanya pa Maseŵero Ghakuthupi, 10 (5), 689-698.
Kusazga apo, usange mukukhumba kumanya vinandi vyakukhwaskana na nkhani iyi, mungaluta pa linki iyi:4-mayesodfgsdfg. Usange mukukhumba kugura vinthu vithu vyakupangika na tepi ya pa mapewa kuti muwovwirepo pa vimanyikwiro vya matenda gha pa mapewa, chonde lembani kuti muyambiske kudumbiskana vya kugura. Tili ŵakunweka kukolerana namwe kuti musange nthowa ziwemi zakumazgira ivyo mukukhumba.
